JIJ MAAKT ER KAAS VAN
TON OVER 45 JAAR IN DE KAASMAKERIJ
Goede kaas maken lijkt misschien eenvoudig. Melk erin, kaas eruit. Maar in werkelijkheid is het een proces waarin alles op het juiste moment moet gebeuren. Temperaturen, tijden en machines moeten precies op elkaar aansluiten. En als er iets misgaat, moet iemand ingrijpen.
Ton weet daar alles van. Hij begon begin 1980 in de fabriek van Royal Lactalis Leerdammer in Schoonrewoerd. Inmiddels werkt hij hier bijna 45 jaar. Volgend jaar (2027) gaat hij met pensioen, maar het vak van kaasmaker zit nog altijd in zijn vingers.
Over de jaren zag hij de fabriek veranderen van een grotendeels handmatige productie naar een moderne kaasmakerij vol techniek en automatisering. Toch is er volgens hem één ding dat nooit verandert: “Melk wordt niet zomaar kaas. Als er iets misgaat, moet je ingrijpen. Dan moet je wel weten wat je doet.”
“Het werk kun je overal doen. Maar als je dat met een leuke groep mensen doet, maakt dat het werk een stuk mooier.”
“Het leek me eigenlijk helemaal niks”
Opvallend genoeg had Ton nooit het plan om kaasmaker te worden. Na een korte opleiding tot automonteur en zijn militaire dienst moest hij op zoek naar werk. Zijn ouders hadden wel een idee. “Mijn vader en moeder zeiden: ga naar de melkfabriek. Daar is je kostje gekocht.”
Zelf zag hij dat in eerste instantie niet zitten. “Toen ik hier kwam kijken dacht ik eigenlijk: dit lijkt me helemaal niks. Het zag er niet uit als een stoer beroep.” Toch besloot hij het te proberen. Begin december 1979 was hij op gesprek geweest en kon hij meteen beginnen. Maar hij nam eerst nog even vakantie. “Op 3 januari 1980 ben ik gestart. En ik ben er nooit meer weggegaan”, zegt hij.
Van lopende band naar shiftleider
Ton begon aan de lopende band: kaas op de band leggen bij de verpakkingslijn. “Dat heb ik misschien twee weken gedaan, daarna ging ik al vrij snel naar de kaasmakerij.” Daar begon zijn echte opleiding in het vak. Eerst als Operator, later als Allrounder. Stap voor stap groeide hij door.
Na ongeveer vijftien jaar kwam er een nieuwe kans: “Er kwam een functie vrij als Vervangend Voorman. Daar heb ik op gesolliciteerd.” Later werd die rol omgezet naar Groepsleider en uiteindelijk naar Shiftleider.
Inmiddels werkt Ton als Roulerend Shiftleider. Daarbij werkt hij iedere paar weken met een andere ploeg en houdt hij het werkproces goed in de gaten. “Om de vier weken zit ik bij een andere ploeg. Na zestien weken heb ik ze allemaal gehad. En dan begint het weer opnieuw.” Zo blijft hij betrokken bij het hele proces in de fabriek.
Waarom kaasmaken echt vakmanschap is
Volgens Ton onderschatten veel mensen het werk in een kaasmakerij. “Operator zijn vraagt aandacht. Je moet scherp blijven, want alles gebeurt op tijd.”
Het proces van melk naar kaas bestaat uit veel stappen die precies op elkaar aansluiten. “Een kleine afwijking kan al invloed hebben op het eindproduct. We werken naar een bepaalde samenstelling toe. De kaas moet namelijk altijd dezelfde smaak en kwaliteit hebben. Daar rekenen klanten op.”
Een storing kan dan ook grote gevolgen hebben: “Als er iets misgaat kan de kaas uitdrogen of verkeerd worden bewerkt. Dan moet je snel handelen. En dat maakt het werk ook interessant.”
Zo leren nieuwe collega’s het vak
Nieuwe Operators beginnen meestal met de basis: het leren kennen van de afdeling en het uitvoeren van randwerkzaamheden. Daarna leren ze stap voor stap het vak in de praktijk. Nieuwe Operators lopen mee met ervaren collega’s die het proces uitleggen en voordoen. “Ze leren het vak van collega’s. Als iemand het goed onder de knie heeft, nemen we een toets af. Als je die haalt, kan je op meer plekken in de fabriek werken.”
Hoe snel iemand doorgroeit, verschilt volgens Ton per persoon: “Er zijn mensen die vijf of zes jaar nodig hebben om Allrounder te worden. Maar er zijn er ook die het in twee of drie jaar leren. Dat hangt echt van jezelf af.”
Nu hij richting zijn pensioen gaat, vindt Ton het belangrijk dat zijn kennis wordt doorgegeven aan de nieuwe generatie Operators. “Na al die jaren zit er best veel in mijn hoofd,” zegt hij. “Ik zeg altijd: ik moet mijn harde schijf nog even leegmaken voordat ik stop. Alles wat ik in al die jaren heb geleerd, probeer ik zoveel mogelijk door te geven aan de collega’s die nu het vak leren.”
Werken met een team dat voor elkaar klaarstaat
Volgens Ton is het werk niet alleen interessant door het proces, maar ook door de mensen. “Ik heb eigenlijk altijd met een leuke club gewerkt. We helpen elkaar als dat nodig is en veel collega’s zien elkaar ook buiten het werk. Dat schept een band.”
Daarnaast blijft het werk afwisselend. Operators werken op verschillende plekken in het proces en leren zo steeds nieuwe onderdelen kennen.
Uitgelichte quote, incl. portretfoto Ton: “Het werk kun je overal doen. Maar als je dat met een leuke groep mensen doet, maakt dat het werk een stuk mooier.”
Waarom mensen hier lang blijven werken
Dat veel medewerkers lang blijven, ziet Ton zelf ook terug in de fabriek. “De meeste mensen werken hier al behoorlijk lang, sommigen zelfs al meer dan 25 jaar.”
Volgens hem komt dat door de combinatie van werk, collega’s en kansen om door te groeien: “Als je ambitie hebt, dan zijn er hier echt veel mogelijkheden.” Bij Royal Lactalis Leerdammer kun je in de kaasmakerij bijvoorbeeld doorgroeien naar: Allround Operator, Vervangend Shiftleider of Shiftleider.
Benieuwd hoe het vak van kaasmaker eruitziet?
Tijdens de open avond op 21 april in Schoonrewoerd kun je zelf zien hoe het werk in de kaasmakerij eraan toegaat. Je loopt door de fabriek, spreekt Operators en Shiftleiders én ontdekt hoe het proces van melk naar kaas werkt.
